Skąd bierze się agresja ?

Przeciętne amerykańskie dziecko ogląda telewizję przez dwie do czterech godzin dziennie. Zaniepokojony ilością i siłą wyrazu scen przemocy, na które dzieci patrzą w tym czasie, psycholog społeczny Leonard Eron przekazał komisji senackiej wyliczenie, zgodnie z którym do chwili ukończenia szkoły podstawowej dziecko zobaczy:

8 tysięcy morderstw i ponad 100 tysięcy innych aktów przemocy.

Jak środki masowego przekazu wpływają na agresję u dzieci?

Czy normalnego człowieka może skłonić do zbrodni oglądanie brutalnych scen w telewizji?

Czy ludzie mają instynkt agresji?

dziecko ofiarą agresji

1. Czym jest agresja?

Agresja to zamierzone działanie w celu sprawienia drugiemu człowiekowi przykrości lub bólu.

Osoby agresywne prezentują określone cechy w zachowaniu, wśród, których wymienia się m.in. zaczepianie i bicie innych osób, konfliktowość, kierowanie złośliwych uwag w stosunku do różnych osób, męczenie zwierząt, brak szacunku dla innych, uszkadzania i/lub niszczenie przedmiotów (dzieci, mają tendencje do niszczenia zabawek),  narzucanie własnych zasad, poglądów, wykonywanie nerwowych ruchów, bardzo szybka mowa i wiele innych. Każda osoba agresywna posiada charakterystyczne dla siebie cechy zachowania. W większości przypadków, rówieśnicy bądź osoby ją obserwujące czują strach i niepokój. Wiele zachowań w przypadku osób agresywnych jest nieprzewidywalnych.

Działanie to może być fizyczne lub werbalne, skuteczne lub nie – lecz w dalszym ciągu pozostaje agresją. Decyduje bowiem sam zamiar. W 1651r. Filozof Thomas Hobbes uważał, że istoty ludzkie w stanie naturalnym są okrutne i dopiero narzucenie im praw i porządku społecznego może powściągnąć naturalny instynkt agresji. Sto lat później Jean Jacques Rousseau twierdził, że ludzie są stworzeniami z natury łagodnymi, które przychodzą na świat w restrykcyjnym społeczeństwie zmuszającym ich do wrogości i agresji. Freud zaś uważał, że agresywna energia musi znaleźć jakieś ujście, w przeciwnym razie będzie się wyładowywać, powodując chorobę.

2. Czy płeć wpływa na poziom agresji?

płeć a agresja

Jeśli poziom testosteronu wpływa na agresję, to czy mężczyźni są bardziej agresywni od kobiet?

Wydaje się, że tak. Badania wykazały, że chłopcy zachowują się bardziej agresywnie niż dziewczęta. Stwierdzono również, że chłopcy okazują agresję bardziej otwarcie, niż dziewczęta (czyli posługują się przemocą fizyczną), natomiast dziewczęta wyrażają agresywne uczucia w sposób ukryty – przez plotkowanie, obmawianie i rozpowszechnianie fałszywych pogłosek o osobie, którą chcę skrzywdzić.

Badania wykazały również, że w codziennych sytuacjach, gdy nie dzieje się nic szczególnego, mężczyźni zachowują się znacznie agresywniej niż kobiety, lecz pod wpływem frustracji lub obrazy kobiety reagują prawie tak samo agresywnie jak mężczyźni. Przypuszczalnie mężczyźni częściej interpretują niejasne sytuacje jako prowokujące.

3. Jak alkohol wpływa na poziom agresji?

Studenci, którzy lubią się zabawić, z pewnością zauważyli, że alkohol spożywany w towarzystwie działa jak smar, zmniejszający opory wobec zachowań potępianych przez społeczeństwo, takich jak akty agresji. Związek pomiędzy alkoholem, a zachowaniami agresywnymi jest dobrze znany naukowcom i występuje nawet u ludzi, którzy nie zostali sprowokowani i nie mają skłonności do agresji na trzeźwo.

alkohol a agresja

W ten sposób można wyjaśnić, dlaczego bójki wybuchają często w barach i nocnych klubach, a przemoc w rodzinie zwykle idzie w parze z pijaństwem.

Dlaczego alkohol nasila przejawy agresji? Często rozluźnia hamulce społeczne, sprawia, że stajemy się mniej ostrożni niż normalnie. Na tym jednak nie kończy się jego działanie. Alkohol najwyraźniej zakłóca normalne mechanizmy przetwarzania informacji. Oznacza to, że ludzie pijani zwykle reagują na fakty najbardziej rzucające się w oczy, pomijają natomiast subtelności kontekstu społecznego.

Gdy jesteś trzeźwy i ktoś nastąpi ci na nogę, przyjmujesz, że zrobił to niechcący, lecz gdy się upijesz, nie dostrzegasz szczegółów sytuacji i reagujesz tak, jakby cię celowo nadepnął.

4. Czy ból i niewygoda mogą powodować agresję?

Czy sądzisz, że tak samo można powiedzieć o człowieku?

Po chwili zastanowienia dojdziesz do wniosku, że chyba tak. Większość z nas poznała uczucie irytacji, jakie wzbudza nieoczekiwany ostry ból, który sprawia, że chcemy wyładować złość na najbliższym dostępnym celu. W serii eksperymentów wykazano, że osoby, które doznały bólu wskutek zanurzenia dłoni w lodowatej wodzie, znacznie częściej zachowywali się agresywnie.

Na tej podstawie wielu teoretyków wysnuwało przypuszczenia, że inne formy fizycznego dyskomfortu, jak gorąco, wilgoć, zanieczyszczenie powietrza i nieprzyjemne zapachy obniżają próg agresywności.

5. Czy dzieci uczą się agresji ?

Pobudką do agresji bywa często obecność innych ludzi zachowujących się agresywnie. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, które uczą się agresywnego rozwiązywania konfliktów, naśladując dorosłych i rówieśników, szczególnie kiedy widzą, że agresja jest nagradzana. Ludźmi, których dzieci naśladują najbardziej są oczywiście ich rodzice. Rodzice, którzy doświadczyli złego traktowania w dzieciństwie, mogą uruchamiać spiralę przemocy.

psychologia gliwice

Rzeczywiście okazuje się, że wśród rodziców stosujących przemoc fizyczną jest duży procent osób, które zostały skrzywdzone jako dzieci. Zdaniem wielu ekspertów dzieci wykorzystywane fizycznie przez rodziców uczą się traktować przemoc jako dopuszczalną metodę wychowawczą.

6. Teoria społecznego uczenia się.

-głosi, że człowiek uczy się zachowań społecznych (np. agresji) przez obserwowanie i naśladowanie innych.

EKSPERYMENT BANDURY
Osoba dorosła znęcała się nad plastikową lalką Bobo na oczach dzieci. Potem dano tę lalkę dzieciom do zabawy. Okazało się, że dzieci naśladowały agresywne modele i traktowały lalkę w okrutny sposób. W warunkach, gdy nie widziały agresywnego zachowania osoby dorosłej prawie nigdy nie przejawiały agresji wobec zabawki. Co więcej, dzieci, które wcześniej obserwowały agresję, wykonywały te same czynności i wypowiadały te same agresywne słowa co przedtem osoba dorosła.

Wiele z nich nie ograniczało się do naśladowania, lecz wymyślało nowe formy agresji.

7. Jaki wpływ na dzieci mają środki masowego przekazu?

Jeżeli samo patrzenie na agresywne zachowanie składnia dzieci do znęcania się nad lalką, to jak może wpływać na nie – na nas wszystkich – oglądanie przemocy w telewizji? A co z okrutnymi grami, w których dzieci uczestniczą w burzeniu miast albo w obcinaniu głów i kończyn postaciom na ekranie?

agresja telewizja

Przeciętne amerykańskie dziecko ogląda telewizję przez dwie do czterech godzin dziennie. Zaniepokojony ilością i siłą wyrazu scen przemocy, na które dzieci patrzą w tym czasie, psycholog społeczny Leonard Eron przekazał komisji senackiej wyliczenie, zgodnie z którym do chwili ukończenia szkoły podstawowej dziecko zobaczy:

8 tysięcy morderstw i ponad 100 tysięcy innych aktów przemocy.

Od tego czasu dane Erona zostały wielokrotnie potwierdzone. W dziesiątkach badań stwierdzono, że 58 procent wszystkich programów telewizyjnych pokazuje przemoc, a spośród nich 78 procent w ogóle nie bierze pod uwagę wyrzutów sumienia, potępienia ani kary. Prawdę mówiąc, 40 procent brutalnych scen przedstawianych w telewizji w jednym roku inicjowały osoby odgrywające role bohaterów lub dostarczające dzieciom innych atrakcyjnych modeli ról.

8. Czego dzieci się uczą przez oglądanie przemocy w telewizji?

W licznych badaniach stwierdzono, że im więcej brutalnych scen w telewizji oglądały badane osoby w dzieciństwie, tym więcej okazywały przemocy w okresie młodzieńczym i we wczesnej dorosłości. W typowym badaniu tego rodzaju poproszono nastolatków, aby przypomnieli sobie, jakie programy i jak często oglądali w telewizji, będąc dziećmi. Następnie bezstronni arbitrzy oceniali poziom przemocy w tych programach. Wreszcie niezależnie od poprzednich wyników nauczyciele i koledzy szkolni oceniali agresywność badanych nastolatków.

Stwierdzono nie tylko wysoką korelację pomiędzy ilością przemocy oglądanej w telewizji, a późniejszą agresywnością widza, ale również kumulowanie się tych wpływów w czasie – siła korelacji rosła z wiekiem.

Choć powyższe dane przemawiają do wyobraźni, nie świadczą jednoznacznie o tym, że dzieci, które często oglądają obrazy przemocy, stają się agresywnymi nastolatkami. Przede wszystkim możliwe jest założenie, że dzieci przejawiające wysoki poziom agresji mają wrodzone upodobanie do przemocy, które przejawia się zarówno w brutalnych zachowaniach, jak i w wyborze programów telewizyjnych. I tym razem trzeba docenić wartość kontrolowanych eksperymentów, które pozwalają odróżnić, co jest przyczyną, a co skutkiem. Aby stwierdzić, że oglądanie przemocy w telewizji rzeczywiście powoduje brutalne zachowania, konieczne jest eksperymentalne wykazanie takiej zależności. Ze względu na znaczenie społeczne tej kwestii poddano ją szczegółowym badaniom. Choć wyniki nie są całkowicie spójne, przeważająca część eksperymentów potwierdziła, że oglądanie przemocy zwiększa częstotliwość agresywnych zachowań u dzieci.

Udział w brutalnych grach komputerowych zdaje się wywierać taki sam wpływ na dzieci jak oglądanie przemocy w telewizji. W jednym z badań stwierdzono dodatnią korelację pomiędzy zainteresowaniem brutalnymi grami a agresywnością i czynami o charakterze przestępczym, przy czym zależność ta okazałą się silniejsza u dzieci, które już wcześniej miały skłonność do agresji. W innym badaniu wykazano, że zależność ta jest nie tylko korelacyjna. Udział losowo dobranej próby dzieci w grze komputerowej z brutalnymi scenami miał bezpośredni i natychmiastowy wpływ na ich agresywne myśli i uczucia.

Dlaczego przemoc w środkach masowego przekazu wpływa na agresywność widzów?

Na podstawie dotychczasowych spostrzeżeń można wyróżnić co najmniej pięć rodzajów reakcji, które wyjaśniają, dlaczego kontakt z przemocą w środkach masowego przekazu przyczynia się do wzrostu agresji.

1. „jeżeli oni mogą to ja też”.

Gdy się patrzy, jak postacie na ekranie używają przemocy, nabyte wcześniej hamulce powstrzymujące agresją ulegają osłabieniu.

2. „ach, tak to zrobiłeś!”.

Oglądanie, w jaki sposób telewizyjni bohaterowie posługują się przemocą, może wywołać chęć naśladowania, nasuwać myśl, jak byśmy poradzili sobie w podobnej sytuacji.

3. „wydaję mi się, że uczucie, którego doświadczam, to agresja”.

Oglądanie scen przemocy może uświadamiać widzowi uczucie gniewu i skłaniać do agresywnych zachowań. Zdarza się, że patrząc na przemoc, człowiek interpretuje stan lekkiego rozdrażnienia jako silny gniew, który prowadzi do wybuchu agresji.

4. „o, znowu się biją, a co na innym kanale?”

Oglądanie brutalnych scen może przekształcać się do tego, że przestają one wywierać na nas głębsze wrażenie i nie wzbudzają litości do ofiar, co ułatwia nam życie w świecie przemocy, a niekiedy również dokonywanie aktów agresji.

5. „lepiej, gdy ja go dopadnę niż on miałby mnie skrzywdzić!”

Jeżeli wskutek oglądania telewizji świat wydaje mi się niebezpieczny, to jestem bardziej skłonny do wrogiej reakcji wobec nieznajomego, który zagadnie mnie na ulicy.

Jeśli Twoje dziecko jest agresywne lub Ty masz problem z agresją, skontaktuj się z nami.

Źródła:

Aronson E., Wilson T.D., Akert R.M., (2006). Psychologia Społeczna. Wydanie V, Zysk i S-Ka.

http://www.psychiatria.pl

Podziel się wartościową treścią ze znajomymi:

Skontaktuj się z nami

(32) 231 26 90

 

Gliwice

32 331 58 73
32 231 26 90
665 712 735

Wrocław

601 780 453

Gliwice

ul. Siemińskiego 22
(Dawniej Wieczorka)
III piętro

Poniedziałek – Czwartek
8-20

Piątek
7:30-20

 

 

Przystanek: Gliwice Jasnogórska

Darmowy parking na ul. Daszyńskiego oraz ul. Kozielskiej

 

Możliwość płatności kartą