Co zrobić, gdy dziecko boi się samo spać?

Prawidłowy, zdrowy, dający wypoczynek sen to jeden z najważniejszych warunków prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu.

W toku rozwoju dzięki działaniu systemów neurologicznego, hormonalnego, fizjologicznego, prawidłowych nawyków, ogólnych ustaleń funkcjonowania społecznego oraz pór dnia i nocy człowiek wykształca swoisty zegar biologiczny. Dzięki niemu wstajemy i zasypiamy o określonych porach. Prawidłowe funkcjonowanie naszego zegara biologicznego pozwala na dobre działanie organizmu w ciągu dnia oraz daje wytchnienie i odpoczynek w ciągu nocy. Wyspany, wypoczęty organizm działa lepiej na wszystkich płaszczyznach, zaczynając od fizycznej energii i siły a kończąc na emocjonalności i funkcjonowaniu społecznym i osobistym.

Wielu rodziców przychodzących z dziećmi do gabinetów psychologicznych uskarża się na trudności w zakresie snu i zasypiania u swoich dzieci. Dotyczy to rodziców dzieci małych jak i tych starszych, od niemowląt, poprzez dzieci w wieku przedszkolnym, młodszym szkolnym oraz nastolatków.

Głównie zgłaszane problemy obejmują zazwyczaj:

  • Nieprawidłowy rytm dobowy (dziecko nie kładzie się o ustalonej porze, czasami zasypia o wczesnej godzinie a innym razem nie potrafi zasnąć do późnych godzin nocnych; nieregularnie przysypia w ciągu dnia; czasami wstaje wcześnie rano a innym razem trudno je dobudzić na czas, aby zdążyć dojechać do przedszkola, szkoły, pracy).
  • Zbyt długi sen w nocy oraz częste i długie drzemki w ciągu dnia.
  • Niechęć do położenia się spać, protestowanie, płacz, krzyk trwający długi czas co najmniej kilka razy w tygodniu.
  • Protest i niechęć do samodzielnego zasypiania oraz spania we własnym łóżku bez obecności rodzica lub chęć spania z rodzicami w ich łóżku.
  • Niespokojny sen połączony z częstym przebudzaniem się, drażliwość w ciągu nocy i wynikające z tego zmęczenie dziecka w ciągu dnia.
  • Często pojawiające się koszmary senne, przebudzanie z krzykiem i płaczem, oblewanie zimnym potem.
  • Lęk przed samodzielnym zasypianiem, ciemnością, potworami.

Zdarzają się oczywiście dzieci, które położone do łóżka szybko zasypiają przesypiając całą noc i wstają o ustalonej porze. Rodziców takich dzieci można by nazwać prawdziwymi szczęściarzami, ponieważ znaczna większość dzieci przynajmniej w jednym okresie swojego życia doświadcza jakichś trudności w zakresie snu i zasypiania, co w sposób naturalny odbija się również na ich rodzicach i rodzeństwie.

Jest wiele sposobów usypiania dzieci, metody te zmieniają się wraz z upływem lat i wchodzenia w życie nowych trendów w tym aspekcie. W niniejszym artykule chciałabym przedstawić czytelnikom kilka zasad mogących w znaczącym stopniu zmniejszyć natężenie trudności w zakresie snu i zasypiania u dzieci a możliwie nawet wyeliminować ten istotny kłopot.

Co można zrobić gdy dziecko boi się zasnąć, ponieważ występuje u niego strach przed ciemnością?

  1. Zorganizujmy wieczorne zabawy w ciemności np. z użyciem latarek, kiedy to będziemy wspólnie z dzieckiem odkrywać tajemnice szafy, zaglądniemy pod łóżko oraz w inne miejsca, które wydają się dziecku przerażające. Zabawmy się w odkrywanie cieni, pokażmy dziecku, jak powstaje cień i zamieńmy „czarnego potwora” w zabawę w zgadywanie „czyj to cień?”.
  2. Pozwólmy dziecku na włączenie specjalnej lampki nocnej o przymglonym świetle, która nie rozproszy jego uwagi a pozwoli na poczucie komfortu i bezpieczeństwa.
  3. Porozmawiajmy z dzieckiem o tym, że rodzice śpią w pokoju obok i nawet w nocy dbają o to, aby dziecko było bezpieczne.
  4. Wybierzmy z dzieckiem towarzysza snu (ulubionego misia, kocyk, lalkę).
  5. Stwórzmy wraz z dzieckiem listę „Co mogę zrobić, kiedy w nocy będę się bał/a?” i zawieśmy ją blisko łóżka. Na liście mogą znaleźć się propozycje takie, jak: „Pomyślę, że mama i tata są w pokoju obok i nic złego mi się nie stanie”; „Wyobrażę sobie najmilszą rzecz, która ostatnio mi się przydarzyła”; „Przytulę swojego towarzysza snu”, „Włączę lampkę nocną, żeby oświetliła pokój” i in. Taka lista powinna być stworzona wraz z dzieckiem, spisana bądź opatrzona odpowiednimi obrazkami (w przypadku, gdy dziecko nie potrafi jeszcze czytać).
  6. Gdy dziecku śnią się koszmary omówmy je z nim i spróbujmy dokończyć opowieść senną tak, aby zakończyła się pozytywnie (np. „…a wtedy potwór przytulił się do Krzysia i zapytał, czy mogliby zostać najlepszymi przyjaciółmi. Od tej pory Krzysiu z nowym kolegą bawił się i przeżywał fantastyczne przygody.”) lub narysujmy straszną postać ze snu razem z dzieckiem i kolorowymi pisakami/ kredkami zmieńmy ją tak, aby wyglądała śmiesznie, a nie strasznie.dziecko boi się spać

 

Gdy nasze dziecko ma rozregulowany rytm dobowy, protestuje przed samodzielnym zasypianiem, jest drażliwe przed snem i w ciągu nocy:

  1. Ustalmy z dzieckiem określoną porę zasypiania i wstawania i zapiszmy tą zasadę w widocznym miejscu. Ważne jest, aby nie narzucać dziecku jednoznacznie zasad w sposób autorytarny. Dużo lepiej zadziała metoda, podczas której ustalamy coś WSPÓLNIE razem z dzieckiem, gdy obie strony mogą wypowiedzieć swoje zdanie i zgadzają się na określony kompromis.
  2. Posłużmy się tabliczką motywacyjną: przyczepiamy naklejki/ żetony/ guziki na specjalnej tabliczce za każdym razem, gdy dziecko zastosowało się do ustalonej zasady. Ważne jest, aby prowadzić tabliczkę w sposób atrakcyjny dla dziecka, wzmacniać u niego chęć usamodzielniania się oraz motywację do osiągania postawionych celów.
  3. Zadbajmy o higienę snu dziecka: rozkładajmy pościel na łóżku dopiero w momencie, gdy dziecko ma położyć się spać. Zabawa w pościeli oraz długie przebywanie w rozłożonym łóżku o ile wielce przyjemne jednak negatywnie wpływają na możliwość szybkiego zaśnięcia. Niech łóżko kojarzy się dziecku ze snem i wypoczynkiem a nie z zabawą i energią.
  4. Zadbajmy o odpowiednie warunki przed snem: pokój dziecka przed snem powinien zostać wywietrzony, temperatura powinna być optymalna (ani za zimno, ani za gorąco), powietrze nie powinno być ani nadmiernie wilgotne ani zbyt suche.
  5. Unikajmy podawania dużej ilości płynów dziecku przed snem, ponieważ będzie to skutkowało wstawaniem w nocy do toalety.
  6. Unikajmy podawania posiłków dziecku przed samym snem, gdyż funkcje trawienia będą utrudniały zaśnięcie oraz mogą przyczyniać się do wybudzania w ciągu nocy.
  7. Ustalmy z dzieckiem „rytuał zasypiania”: umówmy się na określony harmonogram (np. kąpiel, przebranie w piżamę, czytanie bajki/ śpiewanie kołysanek, ucałowanie dziecka, opuszczenie pokoju przez rodzica, zaśnięcie dziecka) oraz zawieśmy go w widocznym miejscu.
  8. Starajmy się unikać szaleńczych zabaw tuż przed snem, oglądania telewizji, słuchania głośnej rytmicznej muzyki. Zastąpmy te czynności spokojniejszymi aktywnościami, które pomogą dziecku się wyciszyć i przygotować organizm do zaśnięcia.
  9. Bądźmy w swoich postanowieniach stanowczy i konsekwentni a jednocześnie pełni sympatii i życzliwości dla dziecka.
  10. Starajmy się nie wywoływać zbyt silnych emocji u dziecka tuż przed snem (zarówno tych przyjemnych, takich jak radość i zadowolenie, jak i tych nieprzyjemnych, takich jak smutek, strach czy złość), gdyż pobudzone będzie miało trudność z zaśnięciem.
dziecko boi się samo spać

Wyżej wymienione propozycje stosowane w odpowiedni sposób mogą w znacznym stopniu ułatwić sprawę snu i zasypiania zarówno dziecku jak i pozostałym członkom rodziny. Należy jednak pamiętać o tym, żeby umiejętnie dostosować je do dziecka i jego wieku. Zdarzają się sytuacje na tyle trudne, że niezbędne będzie wsparcie specjalisty (zaburzenia snu, zaburzenia lękowe, emocjonalne). W sytuacji wątpliwości oraz strachu przed nieumiejętnym zastosowaniem tych oraz innych metod serdecznie polecam konsultację psychologiczną ze specjalistą, pod którego bacznym okiem będą Państwo mogli w prawidłowy sposób zadbać o komfort snu i zasypiania u Waszych pociech.

11745909_967477006605867_5100583025255529024_n

Autor wpisu:
mgr Martyna Cembrzyńska
psycholog

Umów wizytę: 32 331 58 73